(untitled) (TAMADDUN NURI JURNALI, 2024)
Ушбу мақолада Сурхондарё воҳаси ва жанубий Ўзбекистондаги қадимги деҳқончилик маданияти ва унинг ривожланиш жараёнлари тасвирланган. Илк ўтроқ деҳқончилик маданияти бронза даврида, яъни милоддан аввалги III минг йиллик охирида пайдо бўлган ва Сополли маданияти билан боғлиқлиги ва Сополли маданияти кенг ҳудудларга тарқалганлиги, унга Тожикистон ва Шимолий Афғонистондаги Дашли маданияти ҳам кирганлиги ўз аксини топган. Неолит даврида маҳаллий халқлар овчилик ва теримчилик билан шуғулланган, кейинчалик деҳқончиликка ўтган. Сурхондарё воҳасида бронза даврида кичик микровоҳалар пайдо бўлиб, уларда суғорма деҳқончилик ривожланган. Археологик топилмалар, хусусан Сополлитепа ва Жарқўтон ёдгорликларида топилган ғалла омборлари, қадимги халқларнинг буғдой, арпа ва узум етиштирганлигини кўрсатади. Текширувлар натижаларига кўра, маҳаллий халқлар қишлоқ хўжалигида сув таъминоти ва суғориш тизимидан фойдаланган. Шунингдек, Сополлитепа қабрларидан топилган мато қолдиқлари маҳаллий деҳқонлар пахта ва ипак етиштирганлигини тасдиқлайди. Деҳқончилик маданиятининг ривожланиши бронза давридан илк темир давригача давом этганлиги тўрғисида фикрлар баён этилган.